“Người Nhật mời đến nhà thì có nên đi không? Hay họ chỉ nói cho lịch sự?” Đây là điều nhiều du học sinh, thực tập sinh băn khoăn. Có bạn muốn nhận lời nhưng lại lo cởi giày sai chỗ, không biết ngồi đâu hoặc không biết lúc nào nên ra về.
Bạn không cần thuộc hết mọi nghi thức mới có thể đến chơi. Chuẩn bị trước một chút, quan sát và hỏi khi chưa rõ sẽ giúp cả khách lẫn chủ nhà thoải mái hơn.
1. Lời mời xã giao hay lời hẹn thật: Hãy xác nhận thay vì đoán
Một câu như “Hôm nào đến nhà tôi chơi nhé” chưa phải lịch hẹn. Tuy nhiên, cũng không nên mặc định người Nhật nói vậy chỉ để xã giao.
Cách thực tế nhất là cảm ơn, bày tỏ mong muốn và để chủ nhà chọn thời gian:
“Cảm ơn anh/chị. Em rất muốn đến chơi. Khi nào thuận tiện, anh/chị cho em biết nhé.”
Nếu họ đề xuất ngày, giờ và trao đổi cách đến nhà, bạn có thể tiếp tục xác nhận chuyến thăm. Nếu họ chưa thu xếp được, hãy để lời mời mở, tránh hỏi dồn hoặc tự chọn ngày đến.
Trước khi đi, nên thống nhất giờ, địa chỉ và số người. Hiệp hội Nghi thức dịch vụ Nhật Bản cũng khuyến nghị xin phép và hẹn trước ngay cả với người quen thân.
Đừng tự dẫn thêm bạn. Chủ nhà có thể đã chuẩn bị đồ ăn, chỗ ngồi theo số khách được mời.
2. Hỏi rõ: Đến uống trà hay cùng ăn cơm?
“Đến chơi lúc 3 giờ chiều” không đồng nghĩa với việc được mời ở lại ăn tối.
Bạn có thể hỏi nhẹ nhàng:
“Em đến khoảng 3 giờ nhé. Em ngồi chơi đến khoảng 5 giờ có tiện cho gia đình không ạ?”
Cách nói này giúp hai bên hình dung được thời gian, đồng thời giảm áp lực phải mời cơm.
Nếu được mời ăn, hãy báo trước những món bạn không thể dùng vì dị ứng hoặc chế độ ăn. Nếu muốn mang món Việt đến, nên hỏi trước để chủ nhà sắp xếp thực đơn.
3. Đến gần giờ hẹn, tránh đến sớm khiến chủ nhà phải vội
Khi đi làm, bạn có thể quen đến sớm để chuẩn bị. Nhưng với một chuyến thăm nhà riêng, đến sớm nhiều có thể làm gián đoạn lúc chủ nhà đang nấu ăn, dọn dẹp hoặc thay đồ.
Các hướng dẫn tại Nhật có khác biệt nhỏ về số phút, nhưng đều lưu ý tránh đến quá sớm. Với người mới, cách dễ áp dụng là đến khu vực gần nhà trước, rồi bấm chuông vào khoảng giờ đã hẹn. Nếu có nguy cơ đến muộn, hãy báo ngay.
Ví dụ:
“Em xin lỗi, tàu đang bị chậm. Em dự kiến đến lúc 14 giờ 10 phút ạ.”
Đừng đợi chủ nhà nhắn hỏi mới giải thích.
4. Mang một món quà nhỏ, dễ nhận và dễ dùng
Lần đầu đến nhà, bạn có thể mang bánh, trái cây hoặc đặc sản đóng gói gọn gàng. Quà nhỏ thể hiện sự quan tâm; không cần mua món đắt tiền khiến người nhận phải băn khoăn đáp lễ. Việc mang bánh hoặc món quà nhỏ cũng được đề cập trong các hướng dẫn dành cho khách đến thăm nhà tại Nhật.
Gợi ý lựa chọn:
-
Bánh chia sẵn từng phần, dễ dùng chung.
-
Đặc sản Việt Nam có nhãn thành phần rõ ràng.
-
Món bảo quản ở nhiệt độ thường, thuận tiện mang theo.
-
Tránh tự chọn rượu nếu chưa biết gia đình có uống hay không.
Khi đưa quà, chỉ cần nói tự nhiên:
“Em có chút bánh, mời cả nhà cùng dùng ạ.”
Nếu quà cần giữ lạnh, hãy báo ngay khi đến để chủ nhà cất giúp.
5. Ở cửa ra vào: Nhớ ranh giới giữa giày ngoài đường và sàn trong nhà
Khu vực cởi giày gọi là genkan, thường có phần nền thấp hơn sàn sinh hoạt. Bạn cởi giày tại đây trước khi bước lên phần sàn phía trong.
Trình tự dễ nhớ:
-
Chào và đợi chủ nhà mời vào.
-
Cởi giày ở phần nền thấp.
-
Bước bằng chân đi tất lên phần sàn trong nhà.
-
Xếp giày gọn, mũi giày hướng ra cửa.
Tránh bước chân đi tất xuống nền cởi giày rồi lại bước lên sàn sạch. Không đặt giày ngoài đường lên phần sàn phía trong.
Bạn có thể nói:
お邪魔します。 — Ojama shimasu.
“Xin phép làm phiền gia đình ạ.”
Nên đi tất sạch, lành lặn; nếu trời mưa, mang thêm một đôi dự phòng sẽ hữu ích.
6. Dép trong nhà, dép nhà vệ sinh và phòng tatami dùng khác nhau
Nếu chủ nhà đưa dép, hãy sử dụng theo hướng dẫn. Hai điểm người mới dễ nhầm nhất là:
-
Phòng tatami: Bỏ dép trước khi bước lên chiếu.
-
Nhà vệ sinh: Nếu có dép riêng, chỉ dùng trong khu vực đó và đổi lại khi ra ngoài.
Không phải nhà nào cũng bố trí giống nhau. Quan sát vị trí để dép hoặc hỏi chủ nhà sẽ dễ hơn cố đoán.
Lỡ mang dép nhà vệ sinh ra ngoài, bạn chỉ cần xin lỗi ngắn gọn rồi đổi lại.
7. Thân thiện nhưng vẫn tôn trọng không gian riêng
Trong một số gia đình Việt, khách quen có thể tự vào bếp lấy nước, mở tủ lạnh hoặc đi xem các phòng. Khi mới đến nhà người Nhật, bạn nên hỏi trước những việc này.
Một số cách ứng xử dễ áp dụng:
-
Đợi chủ nhà chỉ chỗ ngồi.
-
Hỏi nơi đặt túi, áo khoác.
-
Xin phép trước khi vào bếp hoặc phòng khác.
-
Không mở tủ, ngăn kéo hay tự dùng đồ.
-
Hỏi trước khi chụp ảnh trong nhà.
-
Xin phép riêng nếu muốn đăng ảnh lên mạng.
Được chụp ảnh không tự động có nghĩa là được đăng công khai. Đặc biệt, nên tránh để lộ địa chỉ, giấy tờ hoặc hình ảnh trẻ nhỏ khi chưa có sự đồng ý.
8. Khi dùng bữa: Cảm ơn rõ ràng, không cần cố ăn hay cố uống
Trước khi ăn, bạn có thể nói いただきます — Itadakimasu. Sau bữa ăn, nói ごちそうさまでした — Gochisōsama deshita để cảm ơn.
Nếu món ăn ngon, một lời khen cụ thể sẽ rất tự nhiên:
“Món này ngon quá ạ. Đây là lần đầu em được ăn theo cách này.”
Nếu không ăn được, hãy giải thích nhẹ nhàng và cảm ơn công sức chuẩn bị. Bạn cũng có thể từ chối rượu mà không cần cố uống vì nể.
Bài Dân trí lưu ý khách nên thể hiện sự trân trọng với bữa ăn, tránh uống quá nhiều và có thể đề nghị giúp dọn bàn sau đó.
Hãy đề nghị giúp, rồi nghe câu trả lời. Nếu chủ nhà nói không cần, bạn không phải tiếp tục giành rửa bát hoặc tự sắp xếp lại đồ trong bếp.
9. Chủ động xin phép về, đừng chờ chủ nhà phải nhắc
Nếu đã thống nhất giờ về, hãy giữ đúng khoảng thời gian đó. Với buổi ghé chơi chưa có giờ kết thúc, bạn có thể hỏi trước để dễ sắp xếp.
Đừng cố giải mã từng cử chỉ như nhìn đồng hồ, dọn bàn hay nhắc lịch ngày mai. Những việc ấy có thể chỉ là sinh hoạt bình thường. Nếu thấy đã đến lúc, bạn cứ chủ động nói:
“Hôm nay em rất vui. Em xin phép về để gia đình nghỉ ngơi ạ.”
Trước khi ra cửa, kiểm tra lại điện thoại, túi và áo khoác. Khi rời đi, có thể nói:
お邪魔しました。 — Ojama shimashita.
“Cảm ơn gia đình đã đón tiếp em ạ.”
Sau khi về đến nơi hoặc vào hôm sau, một tin nhắn ngắn là đủ:
“Cảm ơn anh/chị và gia đình đã đón tiếp em hôm nay. Em rất vui được trò chuyện cùng cả nhà.”
10. Chưa biết thì hỏi; làm nhầm thì sửa ngay
Bạn không cần giả vờ hiểu để tránh ngại. Hỏi một câu ngắn thường giúp mọi người dễ chịu hơn:
| Tình huống | Câu tiếng Nhật | Cách đọc | Ý nghĩa |
|---|---|---|---|
| Chưa biết ngồi đâu | どこに座ればいいですか。 | Doko ni suwareba ii desu ka? | Em nên ngồi ở đâu ạ? |
| Cần dùng nhà vệ sinh | お手洗いをお借りしてもいいですか。 | Otearai o okari shite mo ii desu ka? | Em dùng nhờ nhà vệ sinh được không ạ? |
| Muốn chụp ảnh | 写真を撮ってもいいですか。 | Shashin o totte mo ii desu ka? | Em chụp ảnh được không ạ? |
| Muốn giúp dọn | 何かお手伝いしましょうか。 | Nanika otetsudai shimashō ka? | Em có thể giúp gì không ạ? |
Nếu được nhắc, hãy cảm ơn và làm theo. Không cần xin lỗi nhiều lần khiến cả hai bên thêm ngượng.
Mỗi gia đình có nếp sinh hoạt riêng. Những hướng dẫn trên giúp bạn chuẩn bị cho lần đầu; khi đến nơi, lời hướng dẫn của chủ nhà và sự quan tâm đến nhau vẫn là điều quan trọng nhất.
Với du học sinh, thực tập sinh Tohoku Sông Đà, một chuyến đến chơi nhà có thể là dịp luyện tiếng Nhật, hiểu thêm cuộc sống và xây dựng tình bạn. Khi lời mời đã được xác nhận, bạn có thể tự tin nhận lời và tận hưởng buổi gặp gỡ.
THÔNG TIN LIÊN HỆ
Tohoku Sông Đà
Địa chỉ: L02-L01 Khu A, KĐT Dương Nội, Phường Dương Nội, Hà Nội
Hotline: 0989044852
Email: tohokusongda2014@gmail.com
Website: https://tohoku.vn