Đang làm Tokutei nhưng muốn chuyển sang công ty khác? Có được đổi công ty không, có được đổi ngành không và cần làm thủ tục gì để không ảnh hưởng đến tư cách lưu trú tại Nhật Bản?

Đây là những câu hỏi rất thực tế đối với người lao động Việt Nam đang hoặc chuẩn bị làm việc tại Nhật Bản theo diện Tokutei Ginou (特定技能).

Khác với Thực tập sinh kỹ năng, người lao động Tokutei có thể chuyển sang doanh nghiệp tiếp nhận khác khi đáp ứng các điều kiện liên quan. Tuy nhiên, đổi công ty không có nghĩa là có thể tự ý nghỉ việc rồi bắt đầu làm ngay cho một doanh nghiệp khác.

Đặc biệt, khi thay đổi doanh nghiệp tiếp nhận, người lao động cần chú ý đến lĩnh vực công việc, hợp đồng lao động, tư cách lưu trú và nghĩa vụ thông báo với Cơ quan Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú Nhật Bản. ISA hiện quy định người có tư cách lưu trú Tokutei phải thông báo khi chấm dứt hợp đồng với tổ chức cũ hoặc ký hợp đồng với tổ chức mới, trong thời hạn 14 ngày kể từ khi sự kiện phát sinh. (Ministry of Justice Japan)

Nếu bạn chưa hiểu rõ Tokutei Ginou là gì, có thể tìm hiểu trước:

Tokutei Ginou là gì? Điều kiện, quyền lợi, mức lương và các ngành nghề Tokutei tại Nhật Bản

TOKUTEI GINOU CÓ ĐƯỢC ĐỔI CÔNG TY KHÔNG?

CÓ, NHƯNG PHẢI THỰC HIỆN ĐÚNG QUY ĐỊNH

Người có tư cách lưu trú Tokutei Ginou có thể chuyển sang một doanh nghiệp tiếp nhận khác. Tuy nhiên, việc chuyển việc phải đáp ứng các yêu cầu liên quan đến tư cách lưu trú và công việc mới.

Theo Cơ quan Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú Nhật Bản (ISA), khi hợp đồng với công ty cũ chấm dứt hoặc người lao động ký hợp đồng mới với một tổ chức tiếp nhận khác, người lao động thuộc diện áp dụng phải thực hiện thông báo thay đổi tổ chức hợp đồng trong vòng 14 ngày kể từ khi sự kiện xảy ra. (Ministry of Justice Japan)

Điều này có nghĩa:

Tokutei có thể đổi công ty, nhưng không nên tự ý nghỉ việc và chuyển sang công ty mới mà chưa kiểm tra các thủ tục cần thiết.

VÌ SAO TOKUTEI GINOU CÓ THỂ ĐỔI CÔNG TY?

Một trong những điểm được người lao động quan tâm ở Tokutei Ginou là khả năng thay đổi doanh nghiệp làm việc khi đáp ứng quy định.

Người lao động có thể phát sinh nhu cầu chuyển việc vì nhiều lý do:

Muốn tìm công việc phù hợp hơn;
Muốn tìm môi trường làm việc tốt hơn;
Muốn có mức thu nhập phù hợp hơn;
Công việc thực tế không giống thỏa thuận;
Doanh nghiệp gặp khó khăn và không thể tiếp tục tiếp nhận;
Muốn thay đổi địa điểm sinh sống hoặc làm việc;
Muốn tìm cơ hội phát triển nghề nghiệp tốt hơn.

Tuy nhiên, lý do muốn chuyển việc không phải là yếu tố duy nhất cần xem xét. Công việc mới và doanh nghiệp tiếp nhận mới vẫn phải đáp ứng các điều kiện của hệ thống Tokutei.

Cơ quan Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú Nhật Bản có hệ thống Hướng dẫn vận hành Tokutei Ginou, trong đó quy định về việc tiếp nhận và quản lý người lao động Tokutei. (Ministry of Justice Japan)

ĐỔI CÔNG TY TOKUTEI CÓ GIỐNG ĐỔI NGÀNH KHÔNG?

KHÔNG. ĐÂY LÀ HAI VẤN ĐỀ KHÁC NHAU

Đây là điểm người lao động cần đặc biệt lưu ý.

Trường hợp 1: Đổi công ty nhưng vẫn làm cùng lĩnh vực

Ví dụ:

Công ty A → Công ty B

Người lao động vẫn làm công việc thuộc cùng lĩnh vực Tokutei.

Đây là trường hợp cần kiểm tra điều kiện của công việc mới và thực hiện các thủ tục liên quan đến doanh nghiệp tiếp nhận.

Trường hợp 2: Đổi sang lĩnh vực Tokutei khác

Ví dụ:

Tokutei ngành thực phẩm → Tokutei ngành xây dựng

Đây không đơn thuần là đổi công ty. Người lao động phải kiểm tra điều kiện của lĩnh vực mới, bao gồm những yêu cầu về kỹ năng và tư cách lưu trú.

Theo thông tin chính thức của ISA, người đang có một tư cách lưu trú mà muốn thay đổi hoạt động sang một tư cách lưu trú khác phải thực hiện thủ tục thay đổi tư cách lưu trú phù hợp. (Ministry of Justice Japan)

Vì vậy, không nên hiểu rằng:

Đã có Tokutei thì có thể chuyển sang bất kỳ công việc nào tại Nhật Bản.

Tư cách lưu trú vẫn phải phù hợp với hoạt động mà người lao động thực hiện.

ĐỔI CÔNG TY CÙNG NGÀNH VÀ ĐỔI SANG NGÀNH KHÁC

Trường hợp	Nội dung cần kiểm tra
Đổi sang công ty khác cùng lĩnh vực	Công việc mới, hợp đồng và thủ tục thay đổi doanh nghiệp
Đổi sang doanh nghiệp khác trong cùng lĩnh vực Tokutei	Điều kiện tiếp nhận và tư cách lưu trú
Đổi sang lĩnh vực Tokutei khác	Điều kiện của lĩnh vực mới và thủ tục về tư cách lưu trú
Từ Thực tập sinh sang Tokutei	Điều kiện chuyển đổi và khả năng miễn một số kỳ thi
Từ Tokutei 1 lên Tokutei 2	Điều kiện riêng của Tokutei 2

Các quy định cụ thể có thể khác nhau theo từng lĩnh vực. ISA công bố thông tin và hướng dẫn về Tokutei theo từng lĩnh vực, vì vậy khi chuyển việc cần kiểm tra thông tin của đúng ngành nghề. (Ministry of Justice Japan)

ĐỔI CÔNG TY TOKUTEI CẦN LÀM NHỮNG THỦ TỤC GÌ?

Người lao động không nên hiểu việc chuyển công ty đơn giản là:

Nghỉ công ty cũ → tìm công ty mới → đi làm.

Trên thực tế, cần xử lý đồng thời vấn đề hợp đồng lao động, doanh nghiệp tiếp nhận và thủ tục liên quan đến tư cách lưu trú.

BƯỚC 1: TÌM DOANH NGHIỆP MỚI

Trước khi nghỉ việc, nên xác định rõ công ty mới và công việc dự kiến.

Cần kiểm tra:

Tên doanh nghiệp;
Địa điểm làm việc;
Nội dung công việc;
Mức lương;
Thời gian làm việc;
Chế độ phụ cấp;
Điều kiện nhà ở;
Lĩnh vực Tokutei tương ứng.

BƯỚC 2: KIỂM TRA CÔNG VIỆC MỚI CÓ PHÙ HỢP KHÔNG

Đây là bước quan trọng nhất nếu người lao động muốn chuyển sang lĩnh vực khác.

Không nên chỉ căn cứ vào tên gọi của công việc. Cần kiểm tra công việc thực tế có nằm trong phạm vi được phép của tư cách lưu trú hay không.

BƯỚC 3: KÝ HỢP ĐỒNG VỚI DOANH NGHIỆP MỚI

Sau khi xác định công việc phù hợp, người lao động và doanh nghiệp mới thực hiện các thủ tục tuyển dụng và ký kết hợp đồng theo quy định.

BƯỚC 4: THỰC HIỆN NGHĨA VỤ THÔNG BÁO

Theo ISA, người lao động có tư cách lưu trú thuộc diện áp dụng phải thông báo khi chấm dứt hợp đồng với công ty cũ hoặc ký hợp đồng với công ty mới.

Thời hạn là 14 ngày kể từ ngày xảy ra sự kiện. Người lao động có thể thực hiện thông báo theo hình thức trực tuyến, qua đường bưu điện hoặc theo phương thức được cơ quan quản lý quy định. (Ministry of Justice Japan)

Đặc biệt, thông báo phải được thực hiện sau khi sự kiện thực tế xảy ra, không phải là một thủ tục có thể thực hiện trước cho một sự kiện chưa xảy ra. (Ministry of Justice Japan)

BƯỚC 5: KIỂM TRA THỦ TỤC VỀ TƯ CÁCH LƯU TRÚ

Theo trang chính thức về tư cách lưu trú 特定技能, trường hợp người đang có tư cách lưu trú Tokutei thay đổi tổ chức tiếp nhận thì phải thực hiện thủ tục xin phép thay đổi tư cách lưu trú. (Ministry of Justice Japan)

Do đó, người lao động không nên chỉ nhìn vào thời hạn còn lại trên thẻ cư trú rồi cho rằng mình có thể lập tức bắt đầu công việc mới.

CÓ PHẢI XIN LẠI VISA KHI ĐỔI CÔNG TY TOKUTEI KHÔNG?

Đây là một trong những nội dung dễ gây nhầm lẫn nhất.

Đổi công ty không nên được hiểu đơn giản là “xin lại visa từ đầu”.

Điều quan trọng là phải xác định tư cách lưu trú hiện tại có phù hợp với công việc và doanh nghiệp tiếp nhận mới hay không, đồng thời thực hiện thủ tục tương ứng.

ISA nêu rõ trên trang chính thức về tư cách lưu trú Tokutei rằng khi người đang có tư cách lưu trú Tokutei thay đổi tổ chức tiếp nhận, cần thực hiện thủ tục xin phép thay đổi tư cách lưu trú. (Ministry of Justice Japan)

Vì vậy, trước khi chuyển việc, nên kiểm tra:

Tư cách lưu trú hiện tại → Công ty mới → Công việc mới → Lĩnh vực Tokutei → Thủ tục cần thực hiện

NGƯỜI LAO ĐỘNG CÓ PHẢI THÔNG BÁO KHI ĐỔI CÔNG TY?

CÓ

Đây là quy định được ISA nêu rõ.

Khi xảy ra các sự kiện như:

Chấm dứt hợp đồng;
Nghỉ việc;
Ký hợp đồng với công ty mới;
Chuyển sang tổ chức hợp đồng mới;

người lao động thuộc đối tượng áp dụng phải thực hiện thông báo trong vòng 14 ngày. (Ministry of Justice Japan)

FAQ chính thức của ISA cũng cung cấp các mẫu và hướng dẫn cho trường hợp chấm dứt hợp đồng và ký hợp đồng với doanh nghiệp mới. (Ministry of Justice Japan)

DOANH NGHIỆP MỚI CÓ PHẢI THÔNG BÁO KHÔNG?

Không chỉ người lao động có nghĩa vụ liên quan.

Theo ISA, doanh nghiệp tiếp nhận Tokutei cũng phải thông báo khi hợp đồng Tokutei được thay đổi, chấm dứt hoặc ký mới.

Thời hạn thông báo là 14 ngày kể từ ngày sự kiện phát sinh. (Ministry of Justice Japan)

Điều này cho thấy việc chuyển công ty Tokutei là một quá trình cần được thực hiện bởi cả người lao động và doanh nghiệp, chứ không chỉ là thỏa thuận riêng giữa hai bên.

SAU KHI NGHỈ CÔNG TY CŨ, CÓ ĐƯỢC Ở NHẬT ĐỂ TÌM VIỆC MỚI KHÔNG?

Đây là vấn đề cần xem xét theo từng trường hợp.

Người lao động không nên mặc định rằng:

“Visa còn hạn thì tôi có thể ở Nhật bao lâu cũng được để tìm việc.”

Sau khi chấm dứt công việc, cần chủ động tìm hiểu:

Tình trạng tư cách lưu trú;
Thời hạn lưu trú;
Nghĩa vụ thông báo;
Công việc mới có phù hợp hay không;
Thủ tục cần thực hiện khi chuyển sang doanh nghiệp mới.

ISA cũng lưu ý rằng việc không còn thực hiện hoạt động phù hợp với tư cách lưu trú trong thời gian nhất định có thể ảnh hưởng đến tình trạng cư trú. Do đó, sau khi nghỉ việc, người lao động nên nhanh chóng xử lý công việc và thủ tục liên quan thay vì để tình trạng không có việc kéo dài. (Ministry of Justice Japan)

CÓ THỂ ĐỔI CÔNG TY TOKUTEI BAO NHIÊU LẦN?

Không nên hiểu rằng Tokutei Ginou chỉ cho phép người lao động làm việc tại một công ty duy nhất.

Việc chuyển sang doanh nghiệp khác có thể được thực hiện khi đáp ứng các điều kiện và hoàn thành thủ tục theo quy định.

Tuy nhiên, mỗi lần chuyển việc đều cần kiểm tra:

Công ty mới;
Công việc mới;
Lĩnh vực Tokutei;
Hợp đồng lao động;
Tư cách lưu trú;
Nghĩa vụ thông báo;
Thủ tục cần thiết với cơ quan quản lý xuất nhập cảnh.

Vì vậy, không nên coi việc đổi công ty là một lựa chọn có thể thực hiện tùy ý mà không cần làm thủ tục.

NHỮNG TRƯỜNG HỢP KHÔNG NÊN TỰ Ý ĐỔI CÔNG TY

Người lao động nên đặc biệt cẩn thận nếu:

Chưa tìm được công ty mới;
Chưa kiểm tra công việc mới;
Muốn chuyển sang ngành khác;
Chưa xác định thủ tục về tư cách lưu trú;
Công ty mới yêu cầu bắt đầu làm việc ngay;
Được người quen hoặc môi giới yêu cầu nghỉ việc trước rồi “tính thủ tục sau”.

Không nên chỉ dựa vào lời giới thiệu của cá nhân hoặc môi giới để quyết định nghỉ việc.

Trước khi chuyển công ty, hãy kiểm tra thông tin từ nguồn chính thức và xác định rõ tình trạng tư cách lưu trú của mình.

ĐỔI CÔNG TY TOKUTEI CÓ ẢNH HƯỞNG ĐẾN THỜI GIAN LƯU TRÚ KHÔNG?

Việc chuyển công ty không có nghĩa là người lao động tự động được gia hạn thời gian lưu trú.

Người lao động vẫn phải tuân thủ thời hạn và các điều kiện của tư cách lưu trú được cấp.

Vì vậy, khi chuyển việc nên kiểm tra đồng thời:

Công việc mới + doanh nghiệp mới + tư cách lưu trú + thời hạn lưu trú + thủ tục cần thiết.

TỪ THỰC TẬP SINH SANG TOKUTEI CÓ PHẢI LÀ ĐỔI CÔNG TY KHÔNG?

Không hoàn toàn.

Thực tập sinh → Tokutei Ginou trước hết là quá trình thay đổi tư cách lưu trú.

Trong một số trường hợp, người đã hoàn thành chương trình Thực tập kỹ năng có thể chuyển sang Tokutei và được miễn một số kỳ thi nếu đáp ứng các điều kiện tương ứng.

Nếu đồng thời thay đổi doanh nghiệp tiếp nhận, người lao động còn phải xử lý thêm các thủ tục liên quan đến doanh nghiệp mới.

Có thể phân biệt:

Đổi công ty
→ Thay đổi doanh nghiệp tiếp nhận.

Đổi ngành
→ Thay đổi lĩnh vực công việc và phải kiểm tra điều kiện của lĩnh vực mới.

Từ Thực tập sinh sang Tokutei
→ Thay đổi tư cách lưu trú và đáp ứng điều kiện của Tokutei.

Nếu muốn tìm hiểu kỹ hơn về sự khác nhau giữa hai chương trình:

Thực tập sinh và Tokutei Ginou khác nhau như thế nào?

ĐỔI CÔNG TY CÓ PHẢI LÀM LẠI TOÀN BỘ HỒ SƠ TOKUTEI KHÔNG?

Không nên hiểu rằng mọi trường hợp đều phải bắt đầu lại từ đầu.

Tuy nhiên, khi ký hợp đồng với doanh nghiệp tiếp nhận mới, hồ sơ và thủ tục liên quan đến hợp đồng Tokutei và tư cách lưu trú phải được xử lý phù hợp.

Doanh nghiệp tiếp nhận có nghĩa vụ thông báo về việc thay đổi, chấm dứt hoặc ký mới hợp đồng Tokutei trong thời hạn quy định. (Ministry of Justice Japan)

Người lao động nên chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ liên quan đến:

Thẻ cư trú;
Hộ chiếu;
Hợp đồng lao động;
Điều kiện lao động;
Thông tin công ty mới;
Hồ sơ liên quan đến tư cách lưu trú;
Các giấy tờ khác theo trường hợp cụ thể.

TOKUTEI GINOU CÓ PHẢI LÀ CON ĐƯỜNG LÀM VIỆC LÂU DÀI TẠI NHẬT?

Đối với người muốn xây dựng sự nghiệp tại Nhật, Tokutei Ginou có thể trở thành một phần quan trọng trong kế hoạch nghề nghiệp.

Một lộ trình thường được người lao động quan tâm là:

TOKUTEI GINOU 1

↓

TÍCH LŨY KINH NGHIỆM VÀ NÂNG CAO TAY NGHỀ

↓

ĐÁP ỨNG ĐIỀU KIỆN TOKUTEI GINOU 2 NẾU THUỘC LĨNH VỰC ÁP DỤNG

↓

TIẾP TỤC LÀM VIỆC TẠI NHẬT THEO QUY ĐỊNH

Vì vậy, khi lựa chọn công việc Tokutei, người lao động không nên chỉ quan tâm đến mức lương ban đầu, mà cũng nên xem xét ngành nghề, kỹ năng có thể tích lũy và khả năng phát triển trong tương lai.

Bạn có thể tìm hiểu thêm:

Tokutei Ginou 1 và Tokutei Ginou 2: Khác nhau thế nào?

6 ĐIỀU CẦN NHỚ KHI MUỐN ĐỔI CÔNG TY TOKUTEI

1. Tokutei Ginou có thể chuyển sang doanh nghiệp khác khi đáp ứng các điều kiện theo quy định.

2. Đổi công ty và đổi ngành là hai vấn đề khác nhau.

3. Không nên tự ý nghỉ việc rồi bắt đầu làm ngay cho công ty mới.

4. Cần kiểm tra công việc mới có phù hợp với tư cách lưu trú hay không.

5. Người lao động phải chú ý nghĩa vụ thông báo trong vòng 14 ngày khi xảy ra các sự kiện liên quan đến tổ chức hợp đồng. (Ministry of Justice Japan)

6. Khi thay đổi tổ chức tiếp nhận, cần kiểm tra thủ tục thay đổi tư cách lưu trú trước khi bắt đầu công việc mới. (Ministry of Justice Japan)

NGUỒN THÔNG TIN CHÍNH THỐNG

Theo các thông tin được công bố bởi các cơ quan và tổ chức chính thức của Nhật Bản:

Cơ quan Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú Nhật Bản (出入国在留管理庁 – ISA)
Thông tin chính thức về tư cách lưu trú 特定技能 – Tokutei Ginou
Quy định về thông báo thay đổi tổ chức hợp đồng
FAQ về thay đổi tổ chức, nghỉ việc và chuyển việc
Quy định về thông báo của doanh nghiệp tiếp nhận Tokutei
Hướng dẫn vận hành chương trình Tokutei Ginou
Quy định về thủ tục thay đổi tư cách lưu trú

TÌM HIỂU THÊM VỀ TOKUTEI TẠI TOHOKU