Khi lần đầu sang Nhật, không ít du học sinh và thực tập sinh Việt Nam cảm thấy “sốc nhẹ” khi được yêu cầu ngồi theo kiểu Seiza (正座) – quỳ gối, gập chân và ngồi lên gót. Với nhiều người, đây đơn giản là một tư thế khó chịu, thậm chí đau. Nhưng với người Nhật, Seiza lại mang một ý nghĩa sâu sắc hơn rất nhiều.
Seiza là gì – và tại sao lại quan trọng?
Seiza, theo đúng nghĩa, là “cách ngồi đúng” – một tư thế mà hai đầu gối chạm đất, lưng thẳng, tay đặt nhẹ lên đùi, thể hiện sự nghiêm túc và chuẩn mực trong hành vi. (Manekineko GAMES)
Tư thế này không chỉ xuất hiện trong đời sống thường ngày trước đây mà còn được duy trì trong các bối cảnh trang trọng như:
- Trà đạo
- Võ đạo
- Lễ nghi truyền thống
- Tang lễ, đám cưới
Trong những hoàn cảnh này, Seiza không đơn thuần là cách ngồi – mà là cách thể hiện sự tôn trọng, khiêm nhường và ý thức kỷ luật.
Vì sao người Nhật có thể ngồi lâu như vậy?
Với người nước ngoài, ngồi Seiza vài phút đã tê chân. Nhưng với người Nhật, đây là tư thế quen thuộc từ nhỏ, gắn liền với văn hoá sinh hoạt trên tatami (chiếu truyền thống).
Quan trọng hơn, Seiza không chỉ là thói quen cơ thể, mà là một quá trình rèn luyện tinh thần:
- Giữ lưng thẳng → tạo sự tập trung
- Giữ nguyên tư thế → rèn tính kiên nhẫn
- Chịu cảm giác tê mỏi → kiểm soát bản thân
Nói cách khác, Seiza chính là một “bài tập kỷ luật” rất đặc trưng của người Nhật.
Seiza và tư duy “chịu đựng để trưởng thành”
Trong nhiều câu chuyện thực tế từ người Việt tại Nhật (được chia sẻ trên KOKORO), Seiza thường xuất hiện trong những tình huống rất “đời”:
- Ngồi nghe giáo viên nhắc nhở
- Ngồi xin lỗi trong công việc
- Ngồi trong các buổi họp hoặc nghi thức
Ban đầu, nhiều người cảm thấy đây là một trải nghiệm “khó chịu” hoặc mang tính ép buộc. Tuy nhiên, sau một thời gian, họ nhận ra rằng:
Chính những khoảnh khắc tưởng như nhỏ này lại giúp họ thay đổi cách suy nghĩ và thái độ làm việc.
Seiza buộc bạn phải “chậm lại”, giữ bình tĩnh và suy nghĩ trước khi hành động. Điều này phản ánh rõ nét văn hoá Nhật: ưu tiên sự kiểm soát bản thân hơn phản ứng cảm xúc.
Một góc nhìn thực tế: Không phải lúc nào cũng “đẹp”
Dù mang nhiều ý nghĩa văn hoá, Seiza cũng có những mặt hạn chế. Việc ngồi lâu có thể gây tê chân do hạn chế lưu thông máu, thậm chí ảnh hưởng đến việc đứng dậy hoặc di chuyển ngay sau đó.
Ngày nay, với sự phổ biến của ghế và phong cách sống hiện đại, Seiza không còn được sử dụng thường xuyên trong đời sống hàng ngày. Tuy nhiên, trong các tình huống trang trọng, nó vẫn giữ nguyên giá trị biểu tượng.
Bài học cho du học sinh và người lao động Việt Nam
Seiza không phải là kỹ năng bắt buộc, nhưng hiểu được ý nghĩa của nó sẽ giúp bạn:
- Thích nghi nhanh hơn với môi trường Nhật
- Hiểu cách người Nhật thể hiện sự tôn trọng
- Điều chỉnh thái độ trong giao tiếp và công việc
Quan trọng hơn, đây là một “chi tiết nhỏ” nhưng lại phản ánh một nguyên tắc lớn:
Người Nhật coi trọng hành vi và thái độ thể hiện ra bên ngoài – dù là những điều rất nhỏ.
Tại Tohoku Sông Đà, chúng tôi luôn nhấn mạnh rằng: đi Nhật không chỉ là học tiếng hay làm việc, mà còn là học cách hiểu văn hoá để thích nghi và phát triển.
Seiza chỉ là một ví dụ nhỏ, nhưng lại phản ánh rõ cách người Nhật suy nghĩ: kỷ luật, tôn trọng và kiểm soát bản thân. Khi hiểu được những điều này, bạn sẽ không còn cảm thấy “bị ép buộc”, mà bắt đầu nhìn thấy giá trị thực sự phía sau.
MỌI THÔNG TIN CHI TIẾT VỀ CÁC CHƯƠNG TRÌNH DU HỌC VÀ XUẤT KHẨU LAO ĐỘNG XIN VUI LÒNG LIÊN HỆ:
CÔNG TY CỔ PHẦN TOHOKU SÔNG ĐÀ
Địa chỉ: Số 4, ngõ 180 Thái Thịnh, Phường Đống Đa, Hà Nội
Hotline: 0989044852
Email: tohokusongda2014@gmail.com