Những năm gần đây, ngành điều dưỡng và chăm sóc người cao tuổi tại Nhật Bản nhận được sự quan tâm của nhiều người Việt Nam đang tìm kiếm một hướng nghề nghiệp gắn với thị trường lao động Nhật Bản. Tuy nhiên, “học điều dưỡng để đi Nhật” không phải là một lộ trình duy nhất.
Trên thực tế, người có bằng chuyên môn điều dưỡng, người học nghề chăm sóc hoặc người chưa có chuyên môn y tế có thể có những hướng chuẩn bị và điều kiện khác nhau. Vì vậy, trước khi lựa chọn chương trình học, cần xác định rõ mục tiêu là trở thành điều dưỡng viên được cấp phép tại Nhật Bản hay làm việc trong lĩnh vực chăm sóc người cao tuổi (介護 – kaigo).
Bài viết dưới đây cung cấp những thông tin cơ bản về nội dung đào tạo, yêu cầu tiếng Nhật và các bước chuẩn bị để người có định hướng làm việc trong lĩnh vực này tại Nhật Bản có cái nhìn rõ hơn.
ĐIỀU DƯỠNG VÀ KAIGO TẠI NHẬT BẢN KHÁC NHAU NHƯ THẾ NÀO?
Đây là điểm cần phân biệt ngay từ đầu.
“Điều dưỡng” theo nghĩa nghề điều dưỡng viên (看護師 – kangoshi) là một nghề chuyên môn y tế tại Nhật Bản. Người muốn hành nghề điều dưỡng tại Nhật phải đáp ứng các yêu cầu chuyên môn và điều kiện cấp phép theo quy định của Nhật Bản.
Trong khi đó, 介護 (kaigo) tập trung vào việc hỗ trợ người cao tuổi, người khuyết tật hoặc những người gặp khó khăn trong sinh hoạt hằng ngày. Công việc có thể bao gồm hỗ trợ ăn uống, tắm rửa, vệ sinh cá nhân, vận động và các hoạt động sinh hoạt khác. Đây cũng là một lĩnh vực tiếp nhận lao động nước ngoài theo diện “Kỹ năng đặc định” (特定技能).
Vì vậy, một chương trình đào tạo hướng tới việc sang Nhật làm việc trong lĩnh vực kaigo không đồng nghĩa với chương trình đào tạo để trở thành điều dưỡng viên được cấp phép tại Nhật.
KHÓA HỌC ĐỊNH HƯỚNG ĐIỀU DƯỠNG, CHĂM SÓC ĐI NHẬT THƯỜNG HỌC NHỮNG GÌ?
Tùy từng chương trình, nội dung đào tạo có thể khác nhau. Tuy nhiên, một lộ trình chuẩn bị cho người muốn làm việc trong lĩnh vực chăm sóc tại Nhật thường cần kết hợp giữa tiếng Nhật, kiến thức chuyên môn và kỹ năng làm việc.
-
TIẾNG NHẬT GIAO TIẾP
Tiếng Nhật là nền tảng quan trọng vì công việc chăm sóc liên quan trực tiếp đến người được chăm sóc, đồng nghiệp và cán bộ quản lý.
Người học cần xây dựng các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết, đồng thời làm quen với cách giao tiếp lịch sự trong môi trường làm việc Nhật Bản.
Đối với diện Kỹ năng đặc định lĩnh vực chăm sóc, yêu cầu tiếng Nhật hiện bao gồm JFT-Basic hoặc JLPT N4 trở lên, đồng thời phải đạt kỳ thi đánh giá tiếng Nhật ngành chăm sóc.
-
TIẾNG NHẬT CHUYÊN NGÀNH CHĂM SÓC
Bên cạnh tiếng Nhật thông thường, người học cần làm quen với các từ vựng liên quan đến cơ thể, sinh hoạt, tình trạng sức khỏe, ăn uống, vệ sinh, vận động và giao tiếp với người cao tuổi.
Đây là nội dung quan trọng bởi việc hiểu đúng lời nói và hướng dẫn của người phụ trách có ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình thực hiện công việc.
-
KIẾN THỨC VỀ CHĂM SÓC NGƯỜI CAO TUỔI
Nội dung có thể bao gồm kiến thức cơ bản về đặc điểm thể chất và tâm lý của người cao tuổi, cách hỗ trợ sinh hoạt, vệ sinh cá nhân, ăn uống, di chuyển và các hoạt động thường ngày.
Đối với người chưa từng làm việc trong lĩnh vực này, việc được học lý thuyết trước khi sang Nhật giúp hình dung rõ hơn về công việc thực tế.
-
KỸ NĂNG THỰC HÀNH
Công việc chăm sóc không chỉ yêu cầu kiến thức mà còn đòi hỏi kỹ năng thực hành.
Người học có thể được hướng dẫn các thao tác như hỗ trợ người được chăm sóc di chuyển, thay đổi tư thế, hỗ trợ ăn uống, vệ sinh và các hoạt động sinh hoạt khác tùy theo chương trình đào tạo.
-
KỸ NĂNG GIAO TIẾP VÀ ỨNG XỬ
Người làm trong lĩnh vực chăm sóc thường xuyên tiếp xúc với người cao tuổi và những người cần hỗ trợ. Vì vậy, cách nói chuyện, thái độ, sự kiên nhẫn và khả năng quan sát cũng là những nội dung cần được chuẩn bị.
Đặc biệt, người học cần hiểu rằng chăm sóc tại Nhật không chỉ là thực hiện các thao tác hỗ trợ mà còn liên quan đến việc tôn trọng sự tự chủ và nhân phẩm của người được chăm sóc.
ĐIỀU KIỆN ĐỂ ĐI LÀM LĨNH VỰC CHĂM SÓC TẠI NHẬT
Điều kiện cụ thể phụ thuộc vào chương trình và tư cách lưu trú mà người lao động lựa chọn.
Một trong những hướng phổ biến hiện nay là Kỹ năng đặc định số 1 (特定技能1号) trong lĩnh vực chăm sóc.
Theo thông tin của Cơ quan Xuất nhập cảnh Nhật Bản, người đi theo diện này cần đáp ứng yêu cầu về kỹ năng và tiếng Nhật. Về nguyên tắc, người lao động cần vượt qua kỳ thi đánh giá kỹ năng chăm sóc, kỳ thi tiếng Nhật chuyên ngành chăm sóc và JFT-Basic hoặc JLPT N4 trở lên. Một số trường hợp đã hoàn thành tốt chương trình thực tập kỹ năng số 2 thuộc ngành nghề liên quan có thể được miễn một số kỳ thi theo quy định.
Do đó, việc học trước các kiến thức về chăm sóc và tiếng Nhật chuyên ngành có thể giúp người học chuẩn bị tốt hơn cho các yêu cầu của chương trình.
LỘ TRÌNH HỌC VÀ CHUẨN BỊ ĐI LÀM TẠI NHẬT
Một lộ trình tham khảo có thể gồm các bước sau:
Bước 1: Xác định hướng nghề nghiệp
Trước tiên cần xác định muốn theo nghề điều dưỡng chuyên môn hay làm việc trong lĩnh vực chăm sóc người cao tuổi.
Đây là hai hướng có yêu cầu chuyên môn khác nhau.
Bước 2: Kiểm tra điều kiện cá nhân
Người có nhu cầu cần xem xét trình độ học vấn, bằng cấp chuyên môn, kinh nghiệm làm việc, trình độ tiếng Nhật và điều kiện của chương trình tiếp nhận.
Không nên áp dụng một bộ điều kiện chung cho tất cả các trường hợp.
Bước 3: Học tiếng Nhật
Người mới bắt đầu nên xây dựng nền tảng tiếng Nhật trước, sau đó tiếp tục học từ vựng và cách giao tiếp liên quan đến lĩnh vực chăm sóc.
Nếu mục tiêu là Kỹ năng đặc định ngành chăm sóc, cần chuẩn bị cho cả yêu cầu tiếng Nhật phổ thông và bài đánh giá tiếng Nhật chuyên ngành.
Bước 4: Học kiến thức và kỹ năng chăm sóc
Người học cần làm quen với các nội dung liên quan đến hỗ trợ sinh hoạt, giao tiếp với người cao tuổi và các kỹ năng thực hành cần thiết.
Bước 5: Tham gia các kỳ thi theo yêu cầu
Đối với Kỹ năng đặc định ngành chăm sóc, người lao động cần đáp ứng các yêu cầu về kỳ thi kỹ năng và tiếng Nhật theo quy định hiện hành.
Bước 6: Tìm kiếm đơn vị tiếp nhận và hoàn thiện hồ sơ
Sau khi đáp ứng các điều kiện cần thiết, người lao động tìm kiếm doanh nghiệp hoặc cơ sở tiếp nhận phù hợp, ký hợp đồng và thực hiện thủ tục xin tư cách lưu trú.
Cơ quan Xuất nhập cảnh Nhật Bản cũng hướng dẫn quy trình cơ bản gồm vượt qua các kỳ thi cần thiết, tìm doanh nghiệp tiếp nhận, ký hợp đồng và thực hiện thủ tục xin tư cách lưu trú. Đối với người ở Việt Nam, thủ tục còn có những yêu cầu liên quan đến quy trình theo thỏa thuận hợp tác song phương.
Bước 7: Sang Nhật và bắt đầu công việc
Sau khi hoàn thành thủ tục cần thiết, người lao động sang Nhật làm việc và tiếp tục nâng cao tiếng Nhật, kỹ năng nghề nghiệp trong quá trình làm việc.
CÔNG VIỆC CHĂM SÓC TẠI NHẬT BẢN GỒM NHỮNG GÌ?
Theo thông tin chính thức về lĩnh vực chăm sóc thuộc Kỹ năng đặc định, công việc bao gồm hỗ trợ người cao tuổi, người khuyết tật và những người gặp khó khăn trong sinh hoạt hằng ngày.
Một số công việc có thể liên quan đến:
-
Hỗ trợ ăn uống
-
Hỗ trợ tắm rửa và vệ sinh cá nhân
-
Hỗ trợ đi lại, di chuyển
-
Hỗ trợ các hoạt động sinh hoạt hằng ngày
-
Hỗ trợ hoạt động vui chơi, giải trí và rèn luyện chức năng
Nội dung công việc cụ thể phụ thuộc vào cơ sở và vị trí làm việc.
HỌC ĐIỀU DƯỠNG ĐI NHẬT CÓ NHẤT THIẾT PHẢI CÓ BẰNG ĐIỀU DƯỠNG?
Không thể trả lời bằng một điều kiện chung cho tất cả các trường hợp.
Nếu mục tiêu là trở thành điều dưỡng viên được cấp phép tại Nhật Bản, người học phải đi theo lộ trình chuyên môn điều dưỡng và đáp ứng các yêu cầu về tư cách hành nghề.
Nếu mục tiêu là làm việc trong lĩnh vực chăm sóc người cao tuổi theo diện Kỹ năng đặc định, yêu cầu lại tập trung vào tiêu chuẩn của lĩnh vực chăm sóc, bao gồm kỳ thi kỹ năng và các yêu cầu về tiếng Nhật.
Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản hiện liệt kê nhiều cơ chế tiếp nhận nhân lực nước ngoài trong lĩnh vực chăm sóc, trong đó có EPA, tư cách lưu trú “Điều dưỡng”, thực tập kỹ năng và Kỹ năng đặc định.
Vì vậy, trước khi đăng ký bất kỳ chương trình đào tạo nào, người học nên xác định rõ mình đang hướng tới nghề nào và tư cách lưu trú nào.
CƠ HỘI PHÁT TRIỂN SAU KHI SANG NHẬT
Việc sang Nhật làm việc không nên được xem là điểm kết thúc của quá trình học nghề.
Đối với người làm việc trong lĩnh vực chăm sóc, việc tiếp tục nâng cao tiếng Nhật, tích lũy kinh nghiệm và phát triển chuyên môn có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình làm việc lâu dài.
Theo thông tin của hệ thống Kỹ năng đặc định, tư cách Kỹ năng đặc định số 1 có thời gian lưu trú tổng cộng tối đa 5 năm và có các chương trình hỗ trợ người lao động. Người đáp ứng điều kiện của một tư cách lưu trú khác có thể thực hiện thủ tục chuyển đổi theo quy định.
Đối với người muốn phát triển lâu dài trong lĩnh vực chăm sóc, việc tìm hiểu thêm về các chứng chỉ và lộ trình nghề nghiệp tại Nhật cũng nên được thực hiện ngay từ giai đoạn chuẩn bị ở Việt Nam.
NHỮNG ĐIỀU CẦN CHUẨN BỊ TRƯỚC KHI THEO NGÀNH ĐIỀU DƯỠNG, CHĂM SÓC TẠI NHẬT
Người có ý định theo lĩnh vực này nên chuẩn bị trước một số yếu tố:
-
Xác định rõ điều dưỡng và chăm sóc kaigo là hai hướng nghề nghiệp khác nhau.
-
Tìm hiểu chính xác tư cách lưu trú dự kiến.
-
Học tiếng Nhật từ sớm, đặc biệt là từ vựng chuyên ngành.
-
Làm quen với công việc chăm sóc người cao tuổi.
-
Chuẩn bị tâm lý cho công việc cần sự kiên nhẫn, cẩn thận và giao tiếp thường xuyên.
-
Kiểm tra điều kiện của từng chương trình trước khi đăng ký.
-
Chỉ sử dụng thông tin từ các đơn vị tuyển dụng, đào tạo và cơ quan có thẩm quyền để kiểm tra các quy định mới.
TOHOKU SÔNG ĐÀ – ĐỒNG HÀNH CÙNG NGƯỜI LAO ĐỘNG TRÊN HÀNH TRÌNH ĐẾN NHẬT BẢN
Với kinh nghiệm trong lĩnh vực đưa thực tập sinh và người lao động Việt Nam sang Nhật Bản, Tohoku Sông Đà cung cấp thông tin định hướng về thị trường Nhật Bản, ngành nghề, điều kiện tham gia và quá trình chuẩn bị trước khi sang Nhật.
Đối với những người đang quan tâm đến lĩnh vực điều dưỡng – chăm sóc, việc tìm hiểu kỹ về công việc, yêu cầu tiếng Nhật, điều kiện chuyên môn và tư cách lưu trú là bước cần thiết trước khi lựa chọn một chương trình cụ thể.
Các quy định liên quan đến lao động nước ngoài tại Nhật Bản có thể được cập nhật theo từng thời kỳ. Vì vậy, người lao động nên kiểm tra điều kiện thực tế của chương trình tại thời điểm đăng ký.
THÔNG TIN LIÊN HỆ
CÔNG TY CỔ PHẦN TOHOKU SÔNG ĐÀ
Địa chỉ: L02-L01, Khu A, KĐT Dương Nội, Phường Dương Nội, Hà Nội
Hotline: 0989 044 852
Email: tohokusongda2014@gmail.com
Website: https://tohoku.vn