Trong nhiều năm, Nhật Bản là một trong những thị trường tiếp nhận lao động Việt Nam có quy mô lớn. Chương trình Thực tập sinh kỹ năng đã tạo ra một hướng đi quen thuộc đối với nhiều người trẻ Việt Nam, đặc biệt là nhóm lao động sau khi tốt nghiệp THPT, chưa có nhiều kinh nghiệm nghề nghiệp và có nhu cầu làm việc trong thời gian nhất định tại nước ngoài.
Tuy nhiên, thị trường lao động Nhật Bản đang có những chuyển động đáng chú ý. Sự thay đổi không chỉ thể hiện ở số lượng người đăng ký đi làm việc tại Nhật, mà còn nằm ở chính sách tiếp nhận lao động, cơ cấu ngành nghề, yêu cầu tuyển dụng và cách người lao động nhìn nhận về quá trình làm việc tại Nhật Bản.
1. Thị trường thực tập sinh không còn vận hành theo cách của những năm trước
Ở giai đoạn trước, khi nhắc đến đi Nhật làm việc, phần lớn người lao động tập trung vào chương trình Thực tập sinh kỹ năng. Những yếu tố được quan tâm thường xoay quanh mức lương, chi phí xuất cảnh, thời gian hợp đồng và thời điểm xuất cảnh.
Hiện nay, quá trình tư vấn và tuyển dụng cho thấy mối quan tâm của người lao động đã mở rộng hơn.
Trước khi lựa chọn một đơn hàng, nhiều người tìm hiểu về tiền lương thực nhận, tiền nhà, chi phí sinh hoạt, khả năng tăng ca, môi trường làm việc, ngành nghề được tuyển dụng và đặc biệt là hướng đi sau khi hoàn thành thời gian thực tập.
Sự thay đổi này phản ánh một thực tế: người lao động ngày càng xem việc sang Nhật như một quá trình tích lũy kinh nghiệm và xây dựng nghề nghiệp, thay vì chỉ xem đây là một khoảng thời gian đi làm việc ở nước ngoài.
2. Nhu cầu nhân lực của Nhật Bản vẫn là yếu tố quan trọng của thị trường
Nhật Bản đang phải giải quyết bài toán thiếu nhân lực trong nhiều lĩnh vực do dân số trong độ tuổi lao động có xu hướng giảm và nhu cầu nhân lực tại một số ngành kinh tế vẫn duy trì.
Điều này được thể hiện qua việc Nhật Bản tiếp tục mở rộng và điều chỉnh các chương trình tiếp nhận lao động nước ngoài.
Với thị trường Việt Nam, nhu cầu tuyển dụng vẫn xuất hiện ở nhiều nhóm ngành như sản xuất công nghiệp, chế biến thực phẩm, xây dựng, nông nghiệp, điều dưỡng và một số lĩnh vực dịch vụ.
Vì vậy, khi đánh giá thị trường thực tập sinh Nhật Bản, cần phân biệt giữa sự thay đổi về số lượng người tham gia một chương trình với nhu cầu nhân lực của thị trường Nhật Bản. Hai vấn đề này có mối liên hệ nhưng không hoàn toàn đồng nhất.
3. Chương trình Thực tập sinh kỹ năng đang đứng trước một giai đoạn chuyển đổi
Một trong những thay đổi lớn đối với thị trường lao động nước ngoài tại Nhật Bản là việc nước này đang chuẩn bị chuyển từ Chương trình Thực tập sinh kỹ năng sang Chương trình Đào tạo và Việc làm để Phát triển Kỹ năng.
Theo kế hoạch của Nhật Bản, hệ thống mới dự kiến được triển khai từ tháng 4/2027. Chương trình được xây dựng với định hướng kết hợp giữa đào tạo kỹ năng và đáp ứng nhu cầu nhân lực của nền kinh tế Nhật Bản.
Đối với các doanh nghiệp phái cử, nghiệp đoàn và người lao động, đây là giai đoạn cần theo dõi sát các quy định mới.
Những nội dung liên quan đến ngành nghề tiếp nhận, thời gian đào tạo, điều kiện chuyển đổi, quản lý lao động và cơ chế tiếp nhận sẽ có tác động trực tiếp đến cách tuyển dụng và đào tạo lao động Việt Nam sang Nhật trong những năm tới.
Do đó, người có kế hoạch sang Nhật trong giai đoạn 2026–2027 cần quan tâm không chỉ đến một đơn hàng cụ thể mà còn đến chương trình mà mình sẽ tham gia và những thay đổi về chính sách trong thời gian hợp đồng.
4. Tokutei Ginou đang làm thay đổi cách người lao động nhìn về con đường sang Nhật
Một điểm khác đang tác động đến thị trường là sự phát triển của chương trình Tokutei Ginou (Kỹ năng đặc định).
Trước đây, nhiều lao động xác định thời gian làm việc tại Nhật tương đối rõ ràng theo thời hạn của chương trình Thực tập sinh. Hiện nay, câu hỏi được đặt ra nhiều hơn là: sau thời gian thực tập, người lao động có thể tiếp tục làm việc tại Nhật theo diện nào?
Đây là lý do Tokutei Ginou ngày càng được đưa vào quá trình tư vấn ngay từ thời điểm người lao động lựa chọn đơn hàng.
Đối với những người có định hướng làm việc lâu dài, việc lựa chọn ngành nghề từ đầu có ý nghĩa nhất định. Ngành nghề, kinh nghiệm thực tế, năng lực tiếng Nhật và khả năng đáp ứng yêu cầu của chương trình Tokutei Ginou đều cần được tính đến trong quá trình xây dựng lộ trình.
Từ góc độ tuyển dụng, điều này cũng đặt ra yêu cầu đối với doanh nghiệp phái cử: tư vấn không nên dừng ở việc đưa người lao động sang Nhật mà cần giúp họ hiểu được các lựa chọn nghề nghiệp có thể có trong những năm tiếp theo.
5. Người lao động có nhiều thị trường để cân nhắc hơn
Một nguyên nhân khác làm thay đổi thị trường Nhật Bản là sự gia tăng lựa chọn của người lao động Việt Nam.
Bên cạnh Nhật Bản, các chương trình làm việc và học tập tại Hàn Quốc, Đài Loan, Đức, Úc và một số quốc gia khác cũng được quan tâm.
Khi có nhiều lựa chọn, người lao động thường đặt các thị trường lên bàn cân dựa trên nhiều tiêu chí: tổng chi phí, thu nhập, điều kiện làm việc, yêu cầu đầu vào, thời gian chuẩn bị hồ sơ, cơ hội phát triển nghề nghiệp và khả năng ở lại làm việc sau khi hoàn thành chương trình.
Điều này tạo ra sự thay đổi trong hoạt động tuyển dụng. Một đơn hàng Nhật Bản không còn được lựa chọn chỉ vì mức lương công bố, mà cần được đặt trong tổng thể chi phí và lộ trình của người lao động.
6. Cách đánh giá một đơn hàng Nhật Bản cũng đang thay đổi
Trong thực tế tư vấn, có thể nhận thấy người lao động hiện nay đặt nhiều câu hỏi cụ thể hơn trước khi quyết định.
Mức lương cơ bản là bao nhiêu?
Sau khi trừ tiền nhà, bảo hiểm, thuế và các khoản sinh hoạt, thu nhập còn lại khoảng bao nhiêu?
Công việc có thường xuyên tăng ca không?
Địa điểm làm việc có phù hợp với điều kiện sinh hoạt của người lao động không?
Công việc có giúp hình thành kỹ năng nghề nghiệp hay không?
Sau thời gian thực tập có thể tiếp tục theo Tokutei Ginou hay cần chuyển hướng sang một ngành nghề khác?
Những câu hỏi này cho thấy tiêu chí lựa chọn đơn hàng đang dịch chuyển từ “đi được hay không” sang “đi như thế nào để đạt được mục tiêu đã đặt ra”.
Đây cũng là lý do thông tin tuyển dụng cần minh bạch hơn về công việc, điều kiện làm việc, thu nhập dự kiến, chi phí và lộ trình sau khi sang Nhật.
7. Chất lượng đào tạo trước xuất cảnh có vai trò lớn hơn
Khi yêu cầu của doanh nghiệp Nhật Bản ngày càng cụ thể, quá trình đào tạo trước xuất cảnh cũng cần được tổ chức bài bản hơn.
Ngoài tiếng Nhật, người lao động cần được chuẩn bị về tác phong làm việc, kỷ luật tại nơi làm việc, an toàn lao động, kiến thức cơ bản về công việc và khả năng thích nghi với môi trường sống tại Nhật.
Đối với các ngành nghề kỹ thuật hoặc sản xuất, việc người lao động hiểu trước về đặc thù công việc giúp giảm khoảng cách giữa quá trình đào tạo tại Việt Nam và công việc thực tế sau khi sang Nhật.
Với doanh nghiệp phái cử, đây là phần công việc có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nguồn nhân lực cung ứng cho đối tác Nhật Bản.
8. Thị trường đang chuyển từ tuyển số lượng sang chú trọng sự phù hợp
Khi người lao động có thêm lựa chọn và các chương trình tiếp nhận tại Nhật Bản tiếp tục thay đổi, hoạt động tuyển dụng cũng cần điều chỉnh theo.
Không phải người lao động nào cũng phù hợp với cùng một ngành nghề. Người có kinh nghiệm sản xuất sẽ có lợi thế ở một số công việc khác với người chưa có tay nghề. Người có mục tiêu làm việc dài hạn tại Nhật cũng có cách lựa chọn khác với người xác định làm việc trong một thời gian rồi trở về Việt Nam.
Vì vậy, quá trình tuyển dụng cần xem xét nhiều yếu tố cùng lúc: độ tuổi, sức khỏe, trình độ tiếng Nhật, kinh nghiệm, khả năng thích nghi, điều kiện tài chính và mục tiêu cá nhân.
Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp Nhật Bản cũng có xu hướng đưa ra yêu cầu cụ thể hơn đối với người lao động. Sự phù hợp giữa người lao động – công việc – doanh nghiệp tiếp nhận ngày càng có vai trò trong việc xây dựng một chương trình tuyển dụng ổn định.
9. Giai đoạn 2026–2027 cần được nhìn như một thời kỳ chuyển tiếp
Đối với người đang tìm hiểu thị trường Nhật Bản, 2026–2027 là giai đoạn cần đặc biệt chú ý đến những thay đổi về chính sách.
Chương trình Thực tập sinh kỹ năng đang tiến tới thời điểm chuyển đổi, trong khi Tokutei Ginou tiếp tục đóng vai trò trong việc tiếp nhận lao động có kỹ năng.
Điều này khiến việc tư vấn cho người lao động cần dựa trên lộ trình, thay vì chỉ dựa trên một thời điểm xuất cảnh.
Một người bắt đầu tìm hiểu chương trình trong năm 2026 có thể sẽ làm việc tại Nhật trong một bối cảnh chính sách khác với người sang Nhật cách đây vài năm. Vì vậy, thông tin tuyển dụng, điều kiện chương trình và định hướng nghề nghiệp cần được cập nhật thường xuyên.
10. Người lao động nên chuẩn bị gì trước những thay đổi này?
Với những người đang cân nhắc sang Nhật làm việc, việc chuẩn bị tiếng Nhật và kỹ năng nghề vẫn là hai nền tảng quan trọng.
Bên cạnh đó, cần tìm hiểu kỹ chương trình tham gia, ngành nghề, nội dung công việc, tổng chi phí, thu nhập dự kiến và các lựa chọn sau khi hoàn thành thời gian làm việc.
Đối với những người có định hướng ở lại Nhật lâu hơn, việc lựa chọn ngành nghề ngay từ đầu cần gắn với kế hoạch nâng cao tiếng Nhật, tích lũy kinh nghiệm và tìm hiểu điều kiện chuyển sang Tokutei Ginou khi đủ yêu cầu.
Thị trường lao động Nhật Bản đang thay đổi theo cả hai chiều: Nhật Bản điều chỉnh chính sách để đáp ứng nhu cầu nhân lực, trong khi người lao động Việt Nam có nhiều lựa chọn và yêu cầu thông tin cụ thể hơn trước khi quyết định.
Với người lao động, hiểu được sự thay đổi này sẽ giúp quá trình lựa chọn chương trình và chuẩn bị trước xuất cảnh thực tế hơn, đặc biệt trong giai đoạn chuyển tiếp từ chương trình Thực tập sinh kỹ năng sang hệ thống mới từ năm 2027.
CÔNG TY CỔ PHẦN TOHOKU SÔNG ĐÀ
Địa chỉ: L02-L01, Khu A, KĐT Dương Nội, Phường Dương Nội, Hà Nội
Hotline: 0989044852
Email: tohokusongda2014@gmail.com
Website: https://tohoku.vn